Στην είσοδο του οικισμού της Ολύμπου, ψηλά πάνω από τις Έξε Βρύσες, δεσπόζει απομονωμένο το ναΰδριο του Αγίου Ονουφρίου. Στη βορινή πλευρά του βρίσκεται το άνοιγμα της πόρτας, χωρίς φύλλο, και δίπλα της ένα μικρό παραθυράκι πρόχειρα χτισμένο με ξερολιθιά. Στην ίδια πλευρά διακρίνεται από μακριά ένα επιβλητικό θολάρι, «αρκοσόλιο» όπως το λένε οι αρχαιολόγοι. Η θολωτή στέγη του ναού στηρίζεται σε επιμελημένα καμπύλα «σφενδόνια» και οι πλάκες επικάλυψης του θόλου είναι συναρμολογημένες με μουρσελλάνα και κορασάνι, τα στεγανοποιητικά υλικά της εποχής πριν από το τσιμέντο. Στην ανατολική πλευρά υπάρχει ένα τριγωνικό άνοιγμα στην αψίδα του ιερού, ενώ στο εσωτερικό των τοίχων βρίσκεται η χωνευτή πρόθεση και τετράγωνες θυρίδες. Στο επίχρισμα, όπου έχει διασωθεί, διακρίνονται αμυδρά υπολείμματα ανεικονικής τοιχογραφίας. Το δάπεδο καλύπτεται από μεγάλες επίπεδες πλάκες. Στη δυτική πλευρά σώζονται τα ερείπια άλλου κτίσματος, ενός μικρού κελλιού, όπου πιθανόν διέμενε ο καλόγερος.

Η εγκατάλειψη είναι εμφανής στην όψη του ναϋδρίου. Τα εξωτερικά επιχρίσματα, σε μεγάλο βαθμό και τα εσωτερικά, έχουν καταπέσει. Η λιθοδομία έχει χαλαρώσει σε κάποια σημεία. Οι τοίχοι που κάποτε το περιέβαλλαν και συγκρατούσαν το χώμα, έχουν καταρρεύσει. Από τον ξύλινο εξοπλισμό (δοκούς και τέμπλο) δεν έχει απομείνει τίποτε.

Ο «Άης Νούφρης», αυτό το παραμελημένο ξωκκλήσι, έχει ιδιαίτερη σπουδαιότητα, όπως τονίζουν οι ειδικοί μελετητές, αφού η τοιχογραφική του διακόσμηση είναι «ανεικονική». Τα λίγα υπολείμματα των επιχρισμάτων μαρτυρούν ότι δεν απεικόνιζαν μορφές αγίων, αλλά φυτικά και γεωμετρικά σχήματα. Η διακόσμηση αυτή παραπέμπει στην εποχή της εικονομαχίας (726-842 μ.Χ.). Ο Νικόλαος Μουτσόπουλος έχει διατυπώσει την άποψη ότι τα τρία ανεικονικά ξωκκλήσια της Ολύμπου, ο Άγιος Ονούφριος, οι Άγιοι Σαράντα και η Αγία Άννα- Καθολική, χτίστηκαν το πρώτο μισό του 8ου αιώνα (700-750 μ.Χ.). Η Ελένη Παπαβασιλείου και η Αγγελική Κατσιώτη τα ανάγουν χρονολογικά στον 8ο-9ο αιώνα. Ο Ιωάννης Βολανάκης χρονολογεί το πρώτο ανεικονικό εικονογραφικό στρώμα του Αγίου Ονουφρίου στον 13ο αιώνα.

Αυτά όμως είναι επιστημονικά ζητήματα που θα τα λύσουν οι εξειδικευμένοι ερευνητές με τις μελέτες και τα τεχνικά μέσα που διαθέτουν. Για μάς τους Ολυμπίτες ο «Άης Νούφρης» αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της ιστορικής μας πορείας μέσα στο χρόνο. Οι δικοί μας πρόγονοι τον έχτισαν πριν από πάρα πολλά χρόνια, χίλια τριακόσια ίσως. Τον στέγασαν, τον διακόσμησαν, του έστησαν τέμπλο, κατασκεύασαν δίπλα κελλί για να διαμένει ο καλόγερος, προστάτεψαν τον περιβάλλοντα χώρο με αναλημματικούς τοίχους. Μέσα στους αιώνες, η στέρεη λιθοδομία του άντεξε τους ανέμους, τις βροχές, τους καύσωνες και την υγρασία, κι ακόμη τους σεισμούς, τις πυρκαγιές, τις λεηλασίες. Ο βασικός του οικοδομικός σκελετός διατηρήθηκε, μαζί με τα ελάχιστα απομεινάρια των πολύτιμων ανεικονικών του τοιχογραφιών. Σήμερα ο «Άης Νούφρης» χρειάζεται βοήθεια. Χρειάζεται στήριξη, συντήρηση, ανάδειξη, διευθέτηση του περιβάλλοντος χώρου.

Υπάρχει ήδη σχετική μελέτη από την 4η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, που περιλαμβάνει αποτύπωση και πρόταση αποκατάστασης του ναού. Δεν υπάρχουν όμως τα απαιτούμενα κονδύλια.  Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτιστικού Οργανισμού Ολύμπου αποφάσισε ομόφωνα να χρηματοδοτήσει το έργο με το ποσόν των δεκαπέντε χιλιάδων ευρώ. Πιστεύουμε ότι χρηματοδοτώντας τη συντήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη του ιστορικού αυτού ναϋδρίου, αποδίδουμε ένα μέρος του χρέους που οφείλουμε προς τα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του παρελθόντος.

 

Υπεύθυνοι Σελίδας

ΙΩΑΝΝΗΣ Μ. ΜΗΝΑΤΣΗΣ
ΜΑΝΟΛΗΣ Μ. ΜΑΚΡΗΣ
ΝΙΚΟΣ Μ. ΜΑΚΡΗΣ
ΓΙΩΡΓΟΣ Ε. ΠΥΡΓΟΣ

Συνεργάτες

ΣΟΦΙΑ Ε. ΒΑΣΙΛΑΡΑΚΗ
ΜΑΡΙΑ Κ. ΠΑΧΟΥΛΗ
ΜΑΡΙΑ Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ
ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ Γ. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ
ΕΙΡΗΝΗ Κ. ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΑ
ΓΙΑΝΝΗΣ Β. ΝΙΚΗΤΑΣ